• امروز دوشنبه بیست و پنجم تیر 1397 

مقالات سازمان اوقاف

بر آستان جانان 1

بر آستان جانان 1

نگاهى تاريخى و موشكافانه به واقفان به ويژه واقفان حرم رضوى، از مواردى است كه به صورت تخصصى، كمتر به آن پرداخته شده است.كتاب «مشاهير مدفون در حرم رضوى»(1) که در 5 جلد تدوین شده و در جلد سوم با

 سه شنبه 14 بهمن 1393   394  0      

اين مقاله به جهت پرداختن به موضوع وقف، به معرفى جلد سوم این مجموعه پرداخته و آن را با مقدمه‏اى تاريخى درباره وقف آغاز و با گزارشى از واقفان مشهور و غير مشهور آستان قدس رضوى به پايان برده‏ايم. در اين بين به مناسبت، به مناصب برخى افراد و خصوصيات آنان نيز اشاره‏اى گذرا شده است، كه در بعضى موارد از جنبه تاريخى و شخصيت‏شناسى قابل بهره مندى است. كليد واژه‏ها: وقف، واقفان، موقوفات، آستان قدس رضوى، شخصيت‏ها، مشاهیر و صاحب منصبان مقدمه یکی از جمله مباحث و مسائلى كه از ديرباز مورد توجّه مسلمانان بوده، مسأله وقف مى‏باشد. عالمان دينى و بزرگان انديشه و قلم و صاحبان مال و ثروت، هر كدام به نوعى و به تناسب رشته و انديشه خود، به اين مهم توجّه كرده‏اند. مباحث فقهى و انديشه‏اى وقف در ميان عالمان و اهل انديشه مطرح بوده و در كتب فقهى و ساير كتاب‏ها بدان پرداخته‏اند و آن را از زواياى مختلف مورد بررسى و كنكاش قرار داده‏اند. فقيهان، كتابى را در مباحث فقهى گشوده و آن را «كتاب الوقف» نام نهاده و پيرامون اين مسأله مباحث فقهى را مطرح كرده‏اند. مباحث اجتماعى وقف و واقفان و تأثيرات فراوان آن در جامعه توسط برخى ديگر از دانشمندان عرصه مباحث اجتماعى مورد توجّه قرار گرفته و بحث شده است. برخى مورخان نيز با نگاهى تاريخى و تأثيرات آن در تاريخ مردمان، بدان پرداخته و اين مسأله را به بررسى نشسته‏اند. البتّه اين مسأله اختصاص به مسلمانان ندارد بلكه در ميان امت‏هاى مختلف با نام‏هاى گوناگون مطرح بوده و هست و همه مردم در سرزمين‏هاى مختلف به اين نكته توجّه داشته و فعاليت‏هاى عام المنفعه‏اى را به انجام مى‏رسانده‏اند و اكنون نيز اين مسأله مورد توجّه ملل مختلف مى‏باشد و در این مسیر طرح‏هاى عظيمى براى منافع ملت‏ها توسط افراد خيّر و مردم دوست، با نام‏هاى مختلف به انجام مى‏رسد. از جمله مى‏توان مؤسسات خيريه فراوانى را نام برد كه اكنون در سرتاسر جهان براى گروه‏ها و افراد مختلف در سنين گوناگون، فعاليت‏هاى عامّ انجام مى‏دهند كه با عناوين گوناگون، به مسأله وقف برمى‏گردد. اين مسأله، اختصاص به ظهور اسلام و مسلمانان نيز ندارد، بلكه قبل از اسلام نيز مطرح بوده و با ظهور مكتب اسلام، عموميت بيشترى يافته و در عصر پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) رشد قابل توجّه از خود نشان داده و سهم بزرگى در ميان امّت اسلامی يافته است، به ويژه آنكه اين عمل به عنوان، فعاليتى عبادى و با قصد تقرب انجام مى‏گرفته است. اكنون اشاره‏اى گذرا بر اين مسأله در طول تاريخ خواهيم داشت. كتاب مشاهير مدفون در حرم رضوى بعد از اين مقدمه كوتاه نگاهى خواهيم داشت به كتابى كه درصدد معرفى آن هستيم. اين كتاب با عنوان «مشاهير مدفون در حرم رضوى» در 5 جلد تدوين شده است. اين مجموعه زير نظر جناب آقاى غلامرضا جلالى، مدير گروه تراجم و انساب بنياد پژوهش‏هاى اسلامى آستان قدس رضوى و با هميارى محققان و پژوهشگران ارجمند آن مركز، به سامان رسيده است. در اين گروه دو پروژه ديگر با عنوان «مشاهير مدفون در مشهد و حومه» و نيز «مزارات شهرستان مشهد» تهيه و تقديم علاقه‏مندان شده است. در جلد اوّل اين مجموعه، مقدمه كوتاهى با عنوان «درآمد» از رياست محترم بنياد پژوهش‏هاى آستان قدس رضوى، به چاپ رسيده و در جلد دوم و پنجم نيز يادداشتى در دو صفحه از جناب آقاى غلامرضا جلالى مديرگروه تراجم و انساب كه مديريت پروژه را نيز به عهده دارند، به چاپ رسيده است. در مقدمه كوتاه رياست بنياد پژوهش‏ها، حجت الاسلام والمسلمين آقاى على اكبر الهى خراسانى، به خاكسپارى مردگان، نگاهى تاريخى انداخته شده و به ارزش معنوى آن توجّه گرديده است، كه از دفن هابيل به دست قابيل و تا عصر كنونى، در جوامع مختلف بشرى، توجّه و احترام به اين امر بوده است. سپس نگاهى به ابواب فقهى اين موضوع در فقه اسلامى انداخته‏اند و به ابواب مختلف و فراوان آن اشاره نموده و آن را نشان از اهميت موضوع گرفته‏اند. احترام به قبور مسلمانان، شهيدان، اولياء و بزرگان جنبه ديگرى است كه در اين مقدمه به آن اشاره شده، و توجّه مسلمانان به حضور بر سر قبور، به پيروى از پيامبر اكرم(ص) و سفارش آن حضرت نكته ديگرى است كه نويسنده ارجمند به آن پرداخته است. از آنجا كه زيارت قبور سنت اسلامى بوده، مزارات و مشاهد مشرفه، از احترام خاصّى برخوردار گرديده. بدينسان توجّه مسلمانان به اينكه در كجا و كدام محل مدفون شوند بيشتر شده، تا آنجا كه در وصيت نامه‏هاى بسيارى از بزرگان و افراد به آن پرداخته شده. از اين رو كتاب حاضر كه با عنوان «مشاهير مدفون در حرم رضوى» مزيّن گرديده، از اهميت خاصّى برخوردار است، زيرا در اين مجموعه از شخصيت‏هاى بزرگى از عالمان، صاحب منصبان، واقفان، رجال سياسى، اجتماعى و شاعران، هنرمندان و... نام برده شده، كه در كنار اين بارگاه عظيم آرميده‏اند. جناب آقاى على اكبر الهى خراسانى، نيز در خاتمه مقدمه اين نكته را يادآور شده‏اند كه: از آنجا كه عالمان و انديشمندان و هنرمندان الگوهاى يك جامعه هستند و بایسته است ياد و آثارشان در ميان مردم زنده بماند تا نسل‏هاى بعد جايگاه بلند و خدمات ارزنده آنان را به دست فراموشى نسپارند، بنياد پژوهش‏هاى آستان قدس رضوى همراه با خدمات ديگر فرهنگى
برچسب ها  

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر